Kripto Paralar ve Vergilendirmesine İlişkin Değerlendirmeler

  1. GİRİŞ

Kripto paraların finansal enstrümanlar olarak ekonomide ve hukuk düzleminde tanımlanması ve konumlandırılması tüm dünyada güncel bir tartışma konusu olarak karşımıza çıkmaktadır. Kripto paraların gerek piyasa değeri bakımından gerek günlük ve yıllık işlem hacimleri bakımından yadsınamaz büyüklükte uygulamasının bulunduğu ve kripto paralara ilişkin faaliyetlerin gelecekte de artarak devam edeceği öngörülmektedir. Bu bağlamda, devletler ve uluslararası kurumlar, kripto paraların hukuki niteliğine ve özellikle nasıl vergilendirilmesi gerektiğine ilişkin uygun yaklaşımlar belirlemeye çalışmaktadır.

Kripto paralara ilişkin konular, artık yargının da karşılaştığı bir alan olup gelinen noktada, yasada karşılığını bulmayan bu alana ilişkin hukuki sorunlar, hakimlerin boşluk doldurma yetkisi kapsamında giderilmeye çalışılmaktadır. Nitekim, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 13.11.2020 tarihli kararında[1], vefat eden eşinin aktif pasif malvarlığının tespit edilmesi için açılan tereke tespit davası kapsamında, “Murisin e-posta hesabı ve buna bağlı olarak kullanılan sosyal medya hesapları, dijital cüzdan hesapları vb. maddi değer ifade eden ve TMK’nun 599.maddesi kapsamında terekesine dahil olup mirasçılarına intikali gereken dijital mal varlığının da tespitinin gerekeceği kanaatine varılmıştır.” şeklindeki yorumu ile hüküm tesis etmiştir.Görüleceği üzere, kripto paraların hukuk alanları ile kesişmesi kaçınılmazdır ve gelinen aşamada miras konusu edilecek unsurlara kripto paralar ve dijital cüzdanlar da eklenmiştir.

Bu anlamda, kripto paraların hukuki mahiyetinin belirlenmesi ve bununla ilişkili olarak da vergisel durumunun tespiti için hem diğer ülkelerde hem de Türkiye’de çalışmalar yapılmaktadır; fakat bazı ülkelerde yasal düzenlemeler yapılmış olmakla birlikte çoğu ülkede henüz yasal düzenleme bulunmamaktadır. Nitekim, kripto paraların tanımına ve vergisel durumuna ilişkin çeşitli görüşler bulunmaktadır. Konuya açıklık getirmeye çalışan devletler ve uluslararası kurumlar arasında da ortak bir görüş henüz ortaya konulamamıştır.

Ülkemizde, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun “Kripto Para Araştırma Raporu” kapsamında, hükümetin 11. Kalkınma Planı’nda “Blokzincir Tabanlı Dijital Merkez Bankası Parası” çıkarılması kararının yer aldığı açıklanmıştır[2]. Bu kapsamda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yerli kripto para birimi çıkartılması hedeflenmektedir. Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığı (“Bakanlık”) tarafından 29 Eylül 2020 tarihinde yayımlanan yazıda[3], vergilendirme hakkında şu ifadelere yer verilmektedir: “Dijital olarak alınıp satılabilen ve transfer edilebilen, dijital bir değeri temsil eden sanal varlıklar kullanılarak yapılan işlemlerin vergilendirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecek. Bu varlıkların suçun finansmanında kullanılmasının önlenmesine yönelik bir takip mekanizması tesis edilecektir.”. Son olarak, Bakanlık tarafından, 01 Mart 2021 tarihli basın açıklamasında[4] kripto paralarla ilgili dünya genelindeki “kaygının” paylaşıldığı ve Bakanlık önderliğinde, Merkez Bankası (“TCMB”), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (“BDDK”), Sermaye Piyasaları Kurulu’nun (“SPK”) ve ilgili kuruluşların iş birliği ile çalışmaların yapıldığı açıklanmıştır. Bir haber kaynağına göre ise, yılın ikinci yarısında[5]  “kripto finansal varlıklara dayalı “edinimi, alım, satım ve devir” işlemlerinin “servet, dolaysız (gelir ve kurumlar vergisi) ve dolaylı (KDV) vergiler” ile ilgili düzenleme yapılması beklenmektedir.

Günümüzde, kripto paralardan çeşitli şekilde gelir elde edilmektedir; bunlara örnek olarak alım-salım işlemi yapılması, madencilik faaliyetleri veya alım-satım işleminin gerçekleştirildiği platformlarda elde edilen komisyon geliri gösterilebilir. Bu makalede, uluslararası düzlemdeki uygulamalar da mercek altına alınarak, kripto paraların Türkiye’de ne şekilde vergilendirilebileceğine ilişkin açıklamalara yer verilecektir. Bunun için öncelikle, kripto paranın ne olduğu ve işleyişinin nasıl olduğu açıklanacak, ardından diğer ülke uygulamaları da açıklanarak kripto paraların hangi statüde kabul edilebileceği belirtilecek ve akabinde bu statülere ilişkin vergilendirme olasılıkları mevzuatımız kapsamında açıklanmaya çalışılacaktır.

2. TEKNİK AÇIKLAMALAR

Blockchain teknolojisinin en bilinen kripto parası, 2008 yılında, Satoshi Nakamoto’nın “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” adlı manifestosu[6] ile ortaya çıkan ve merkezi olmayan bir ödeme aracı ve para birimi olarak tanıtılan Bitcoin’dir. Bu kapsamda Bitcoin, herhangi bir finansal kurumdan geçmeden bir taraftan diğerine çevrimiçi ödeme gönderilmesini mümkün kılan kriptografik kanıta dayalı, tamamen uçtan uca çalışan bir nakit ödeme sistemi olarak açıklanmıştır. Özetle, Bitcoin aracısız ve merkezileştirilmemiş, hızlı, düşük maliyetli ve güvenli bir para transferi sistemi olma iddiasındadır.

Bitcoin ağına dahil olan kullanıcı adresleri arasında Bitcoin transferi işlemleri gerçekleştirilebilmektedir. Bitcoin adresi, banka hesabı gibidir. Bir banka hesabı açmanın Bitcoin eşdeğeri, cüzdan yazılımını indirmek veya bir web cüzdanına kaydolmaktır. Blockchain içerisinde hangi işlemi hangi Bitcoin adresinin gerçekleştirdiği takip edilebilirken, bu adreslerin kime ait olduğu bilinmemektedir. Bu yapısı ile kişisel gizliliği sağlamaktadır; ancak bu durumun yasa dışı faaliyetlerde kullanım sakıncasını da doğurabileceği düşünülmektedir[7].

Banka veya diğer aracı kurumlar aracılığıyla yapılan alım-satım işlemlerinde, zincirdeki önceki sahiplerden birinin parayı mükerrer kullanmadığının doğrulanması, yaygın olarak merkezi bir sistemin kontrol etmesi ile sağlanmaktadır; bu da söz konusu işlemlerin dayanak noktası olan banka gibi bir kurum aracılığıyla gerçekleştirilir. Bu kapsamda, blockchain ile, ödeme alanın her işlem sırasında harcamanın ilk kez yapıldığı taraf olduğunun diğer düğümlerin çoğu tarafından onaylandığı bir kanıtlama sistemiyle çalışan teknoloji öngörülmektedir ve bu şekilde, aracısız olarak mükerrerlik engellenerek alım-satım işlemleri gerçekleştirilebilmektedir.

Blockchain, internet üzerinde toplanan verilerin, şifreli bir verinin zincir halkaları ile birbirlerine bağlanması ve değiştirilemez bloklar halinde birleştirilmesine dayanmaktadır ve küresel açık bir hesap defteri veya defteri kebir olarak nitelendirilmektedir. Sistem güvenliği, herhangi bir müdahalenin ancak sistemdeki blokların çoğunluğunun değiştirilmesi ile mümkün olması suretiyle sağlanmaktadır.  

Özetle, kripto para işlemleri diğer bir ifadeyle kripto para aktarımı, kripto para cüzdan adresleri arasında gerçekleşmektedir. Gerçekleştirilen bu işlemler, dijital ve küresel hesap defterleri olan veri tabanında, yani blokchainde yer alır.

En bilinen kripto para olan Bitcoin için belirlenen üretim sınırı 21 milyon adettir. Bitcoin dışında benzer teknolojiler ile geliştirilen diğer kripto paralar da genel olarak “altcoin” olarak adlandırılmaktadır. En popüler altcoinlere ilişkin, aşağıdaki listede[8]  yer verildiği üzere, Ethereum örnek verilebilir.

3. MAHİYETİ

Kripto paraların ne mahiyette olduğunun hukuken açıklanması, konumuzun temelini oluşturmaktadır. Günümüz itibariyle, Türkiye’de kripto paraların hukuki niteliğine ilişkin herhangi bir mevzuat bulunmamakla birlikte, çeşitli kurumların konuya ilişkin görüşlerini bildirdikleri metinler kamuoyuna sunulmuştur. Kanun düzeyinde herhangi bir düzenleme yapılmadıkça net bir hukuki nitelik belirlemesi yapılamayacak olsa da para piyasasının günümüzde gelişmekte olan ve gelecekte de önemli bir aracı olacağı bilinen kripto paraların mahiyetini ve vergilendirilme olasılıklarını şimdiden mercek altına almakta fayda bulunmaktadır. Konunun Türkiye’deki kurumların görüşleri çerçevesinde değerlendirilmesi ile dünyadaki diğer ülke uygulamalarının da ele alınması doğru yaklaşımda bulunabilmek açısından önemlidir. Kurumların ve devletlerin mevcut yaklaşımlarında farklılıkların bulunması ve bu farklılıklara ilişkin yaklaşımların çeşitli dayanakları da konuyu ilginç kılmaktadır.

Bilindiği üzere, elektronik ticaret ile yeni ödeme hizmet türleri hayatımıza girmiştir ve bunlardan biri de elektronik paradır.Türkiye’de 2013 yılında kabul edilen 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’un 3. maddesine göre elektronik para: “ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan, bu Kanun’da tanımlanan ödeme işlemlerini gerçekleştirmek için kullanılan ve elektronik para ihraç eden kuruluş dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değer” şeklinde tanımlanmaktadır. Ön ödemeli kartlar elektronik paranın bir örneğidir.

Yeni ödeme araçlarından bir diğeri ise sanal paralardır. Avrupa Merkez Bankası sanal parayı, düzenlemesi özel kişilerce geliştirilen ve kontrol edilen, sanal bir çevrede kabul gören dijital para olarak tanımlamıştır[9]. Sanal para, elektronik para gibi dijital paranın bir çeşididir. Ancak aralarında önemli farklar bulunmaktadır[10]. Bu farklara, sanal paranın özel kişilerce çıkarılan ve itibari değeri garanti edilmemiş, denetim altında olmayan, yasal tedavülü olmayan para birimleri ile hesap birimleri oluşturulan bir dijital para olması örnek gösterilebilir. Kripto paralar da gerçek paraya dönüştürülebilir yapısıyla sanal para birimlerinden biridir.

Bu kapsamda, kripto paralar şifreleme bilimi kullanılarak merkezi olmayan kripto sistemlerde, belirlenen oranlarda/sayılarda üretilen, transfer edilebilir nitelikteki sanal bir para birimidir. Şifrelemenin amacı ise, kripto paralar ile yapılacak işlemlerin güvenliğine yönelik bir kontrol mekanizmasının sağlanmasıdır.

Kripto para sisteminin, geleneksel para sistemlerinden farklı özellikleri genel olarak, hükümet tarafından şifreli para üretilememesi ve izinsiz el koyulamaması, üzerinde herhangi bir kurumca hiçbir kontrol mekanizması bulunmaması, üçüncü kişi aracılığıyla güven esası ile işlemlerin yürütülmesi yerine şifreleme kanıtı üzerine kurulu üçüncü kişi olmaksızın yürütülebilen bir sistem olmasıdır[11].

4. ULUSLARARASI DÜZLEMDEKİ UYGULAMALAR

a. ÜLKELERİN YAKLAŞIMI

Kripto paraların kullanımı, Bangladeş, Tayland ve Bolivya gibi az sayıda ülkede yasaklanmış olmakla birlikte çoğu ülkede yasaklama yaklaşımı ile karşılaşılmamıştır. Hatta bazı ülkeler kripto para kullanımının vergilendirilmesi konusunda düzenlemeler de yapmıştır. Diğer çoğu ülke de bu hususa ilişkin yasal düzenleme çalışmaları[12] içerisindedir.

Güncel olarak, Avrupa Komisyonu tarafından, OECD Vergi Matrahı Aşındırması Kar Aktarımı (“BEPS”) çalışmalarına paralel olarak Avrupa Birliği’nin vergi alanında otomatik bilgi değişimi inisiyatiflerini içeren Avrupa Birliği İdare İşbirliği Direktif’i (“DAC”) kapsamına kripto varlıkların da dahil edilmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Avrupa Komisyonu, 2020 yılı sonunda, DAC 8 çalışmaları kapsamında bu hususa ilişkin bir yol haritası yayımlamıştı[13] ve 10 Mart 2021 tarihi itibariyle de, bahsi geçen yol haritasında Kamuoyu Görüş Alımı aşamasına gelinmiştir[14]. Nitekim Komisyon’da, dijital finansal varlıkların düzenlenmesine ilişkin olarak regülasyon teklifi de yapılmış olup Avrupa Birliği üye ülkelerinde bu dijital varlıkların adil ve sürdürülebilir olarak vergilendirilmesine yönelik çalışmaların sürdürüldüğü gözlemlenmektedir[15].

Yine, Amerika Birleşik Devletleri (“ABD”), kripto para birimleri, sanal para düzenlemeleri kapsamında düzenlenmektedir ve en fazla kripto para birimi ve kullanıcısına sahip ülke konumundadır. Ancak kripto paralar, ülkedeki kurumlar ve eyaletler arasında farklı değerlendirmelere tabi olabilmektedir. Söz konusu değerlendirme farklılıklarını farklı kripto paraların kendilerine özgü nitelikleri de etkileyebilmektedir. Örneğin, ABD Hazine Bakanlığı’na göre kripto para “çevrilebilir sanal para birimi” iken, Vadeli Emtia İşlem Komisyonu’na (Commodity Futures Trading Commission – CFTC) göre ise bir “emtia” olarak tanımlanmıştır. Gelir İdaresi (Internal Revenue Service – IRS) göre ise federal vergilendirme kapsamında kripto paralar para birimi olarak değil, “mal/varlık” olarak vergilendirilecektir[16]; madencilik yapan şahsın ise serbest meslek geliri vergisine tabi olduğu ilan edilmiştir. ABD mükellefleri, yaptıkları kripto para işlemlerinde kazanılan tutarları yıllık vergi beyannamelerinde belirtmekle yükümlüdür. Kripto paraların tanımına yönelik ülke çapında standardın oluşturulmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir[17].

Danimarka ve diğer kimi ülkeler nakit para kullanımını azaltmaya ve dijital para birimi kullanımını arttırmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirmektedir. Danimarka’da para olmayan bir finansal enstrüman/varlık olarak kabul edilmektedir. Norveç’te ise, kripto paraların vergisel açıdan sermaye mülkü olarak ele alınacağını ve alım veya satımı üzerinden KDV alınmayacağını belirtmiştir.

Avustralya ve Kanada’nın kripto paraları, emtia olarak değerlendirdiği bilinmektedir. Avustralya Vergi İdaresi’ne göre kripto paralara ilişkin yapılan işlemin vergilendirilmesi, öncelikle işlemin mahiyetine ilişkin belirleme yapıldıktan sonra tespit edilmelidir. Nitekim kripto para elde eden ile elden çıkaranın veya kişisel yatırım olarak veya meslek olarak ifa etmek arasında farklı vergilendirme modelleri belirlenmiş durumdadır. Nitekim, kişisel amaçlı kripto para işlemleri belli bir sınır altındaysa vergiden muaf tutulmaktadır. Ayrıca ticari amaçla gerçekleştirilen madencilik ve takas işlemleri hisse senedi işlemi olarak kabul edilmektedir[18].  

Kanada Gelir Ajansının (CRA) açıklaması ile kripto para birimi, bir mal gibi değerlendirilmektedir ve buradan elde edilen gelir için de koşullara bağlı olarak ticari kazanç ya da değer artış kazancı olarak vergilendirme yapılmaktadır[19]. Kanada’da, kripto paraların Gelir Vergisi Kanunu’ndaki trampa hükümlerine tabi olacağı belirtilmiştir[20].

Japonya ise kripto paraları yasal bir ödeme aracı olarak kabul etmiş[21] ve “ödemeleri yaparken kullanılabilen ve dijital olarak aktarılabilen” varlık benzeri değerler olarak tanımlamıştır. Bu nedenle, kripto para ticaretinden elde edilen kazançlar “işletme faaliyetleri veya çeşitli işlemlerden elde edilen gelir” olarak kabul edilmekte, işletme kazancına dahil edilmektedir ve gelir ve sermaye kazançları vergisi kapsamında belli bir sınırı aşması şartıyla, vergilemeye tabi tutulmaktadır.

İngiltere’de ise, İngiltere Gelir ve Gümrük İdaresi (HM Revenue and Customs – HMRC ) kripto varlıkları para birimi olarak kabul etmediğini ve kripto paraların büyük çoğunlukla bireysel yatırım aracı olarak kullanıldığını açıklamıştır. Bu kapsamda, gayri maddi varlık olarak nitelendirilmiş ve elden çıkarılması durumunda değer artış kazancına tabi tutulacağını ve bir işletme kapsamında kripto para faaliyetlerinin yapılması durumunda da ilgili gelir vergisi kanunlarının öncelikle uygulanacağını ifade etmiştir[22].

Almanya’da kripto para birimleri, hukuki anlamda bağlayıcı parasal araçlar olarak tanımlanmıştır ve “özel para” olarak kabul edilerek emtia veya hisse senedi olarak görülmediği belirtilmiştir[23].

Hindistan’da ise kripto paraların vergilendirilmesine ilişkin çalışmalar sürdürülmekte olup kripto alım satımlarında borsalar tarafından elde edilen komisyonlara Mal ve Hizmet Vergisi (GST); ve kripto alım satımı yapan kişilerin kazançlarına %30 oranına kadar gelir vergisi getirilmesi[24] ve vergilendirmenin Nisan 2020 ile Mart 2021 dönemine ilişkin kripto para kazançlarına uygulanması hedeflenmektedir[25].

Güney Kore’de ise, kripto paralar finansal varlık olarak tanımlanmakta olup 1 Ocak 2022’den itibaren belli bir sınırı aşan kripto para alım satım kazançlarına %20 vergi uygulaması getirilmesi amaçlanmaktadır[26].

Sonuç olarak, devletler günümüzün teknolojik getirilerini takip etmek suretiyle, bir yandan mevzuatlarına uygun olarak belli bir gelir unsuru kapsamına alarak veya yeni yasal düzenlemeler yaparak, kripto para kazançlarını vergilendirme çabasına girişirken, bir yandan da kripto para ekosistemini ülkede muhafaza etmek için rekabet güçlerini korumaya çalışmaktadır.  

b. OECD’NİN YAKLAŞIMI

OECD, ülkelerin kripto paralara ilişkin yaklaşımlarını mercek altına almakta ve konuya ilişkin çalışmalarını sürdürmektedir. Güncel olarak, OECD’nin 26 Şubat 2021’de yayımlanan G20 Vergi Raporu[27] kapsamda da kripto varlıklar için yeni bir vergi ve raporlama çerçevesi geliştirileceği açıklaması yer almaktadır. Ayrıca, 12.09.2020 tarihinde yayımlanan ‘Sanal Paraların Vergilendirilmesi: Vergi Yaklaşımı ve Gelişen Vergi Politika Sorunlarına Bakış’ adlı raporu[28] da bu çalışmalarından biridir. Raporda, kripto paraların mevcut vergi kuralları kapsamında nasıl nitelendirilebileceğini bu paraların farklı özelliklerini de ekseninde bulundurarak incelenmekte ve hukuki zeminin oluşturularak konunun basit ve açık olarak netleştirilmesinin faydalı olacağı belirtilmektedir. Raporda, kripto paraların vergilendirilme sürecinde karşılaşılabilecek sorunlar ve sorular da belirtilmiştir. Ayrıca, vergiden kaçınma amacıyla yapılabilecek yaklaşımlar açısından vergi planlamalarının da dikkate alınması gerektiği açıklanmıştır.

Raporda, çoğu ülkenin kripto varlıkları vergisel açıdan bir mülk biçimi olarak kabul ettiği tespiti yer almaktadır. Bu tanım dahilinde, ülkelerin kripto paraları nasıl kategorize edileceğine dair farklı yaklaşımları bulunmaktadır: Analiz edilen ülkelerin çoğu, maddi olmayan varlıklar olarak nitelendirme yaparken bazıları mal veya finansal araçlar olarak sınıflandırmaktadır. Azınlıkta kalan ülkelerce ise kripto para birimlerini yabancı para birimleri olarak görüldüğü açıklanmıştır.

Rapor kapsamında, “sanal para birimleri”nin gerçek para birimi olup olmadığı sorusuna, genel olarak kabul edilen bir para birimine benzer olmadığı şeklinde cevap verilmiştir. Bir para birimini karakterize eden temel unsurlar göz önüne alındığında, değerin temsil edilmesi gerekliliğinin sanal para birimleri tarafından karşılanıp karşılanmadığının kripto paralar bakımından tartışmalı olduğu belirtilmiştir.

Raporun hazırlık sürecinde, 2018-2020 yılları arasında ülkelere konuya ilişkin soru listesi/anket gönderilmiş olup elliyi aşkın ülkeden yanıtlar toplanmıştır. Anket yanıtları analizin temelini oluşturmuştur, ancak mevcut bilgilere dayalı olarak her ülkenin sanal para birimlerine uygulanan vergi muamelesine kapsamlı bir genel bakış sağlamanın mevcut durumda mümkün olmadığı da belirtilmiştir. Nitekim, yanıt veren birçok ülke, kripto para birimlerine uygulanan vergi uygulamasının belirli unsurlarının kendi yetki alanlarında henüz tam olarak düzenlenmediğini belirtmiştir. OECD raporunda, Türkiye’nin çalışma kapsamındaki ankete dönüş yapan 50 ülkeden biri olduğu belirtilirken, vergileme yaklaşımı açıklanan ülkeler arasında Türkiye yer almamıştır.

5. TÜRKİYE- VERGİLENDİRME OLASILIKLARI

Mevcut mevzuatımız kapsamında kripto paraların, Türkiye’de henüz düzenlenmemiş olmakla birlikte, 2021 yılının ikinci yarısında vergilendirilmesi ve dolayısıyla mahiyeti ile ilgili düzenlemelerin yapılması beklenmektedir [29]. Bu düzenlemelerin kanunilik ilkesi esas alınarak ve diğer ülke uygulamaları da irdelenerek yapılması beklenmektedir.

Bu kapsamda, örneğin, pratik bir yol olarak kripto para alım satımındaki aracı kurumlara ilişkin vergi tevkifatı yapma yükümlülüğü getirilebilir ve maliyet-kar dengesi de gözetilerek oluşturulabilecek belli aralıklara ilişkin stopaj oranları belirlenebilir ancak henüz düzenlemelerin yönüne ilişkin resmi makamlarca açıklanmış bir görüş bulunmamaktadır.

Bu halde, kripto paralara ilişkin düzenlemelerin ne yönde olacağı henüz belirsizken, mevcut düzenlemeler dahilinde çeşitli vergi türleri bakımından hangi olasılıklar kapsamında ele alınabileceği aşağıda açıklanmaya çalışılacaktır.

a. GELİR VERGİSİ BAKIMINDAN (GERÇEK KİŞİLERİN KRİPTO PARA ALIM SATIMI İŞLEMLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ)

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na (“GVK”) göre gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. Ayrıca gelirin vergilendirilebilmesi için GVK’nın 2. maddesi kapsamında yer alan yedi gelir unsurundan biri kapsamına girmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, gerçek kişiler tarafından elde edilen kripto para gelirlerinin vergilendirilip vergilendirilmeyeceği, vergilendirilecekse hangi usullere tabi olacağı GVK tarafından belirlenen bu unsurları taşıması ve sayılan türler kapsamına dahil olmasına bağlı olarak belirlenecektir[30]. Ancak eğer, söz konusu gelir Kurumlar Vergisi mükellefi bir kurum tarafından (örneğin, kripto para borsası olan bir şirket tarafından) elde ediliyorsa bu durumda kurumlar vergisine tabi olacaktır (İlgili açıklama için bkz. b.Kurumlar Vergisi Bakımından).

Gerçek kişilerin kripto para alım satımı işleminde elde ettiği kazanca yönelik olarak, görüşlerden biri, kripto paralardan elde edilen gelirlerin, sayılan gelir unsurlarından biri kapsamında değerlendirilemeyeceği ve mevcut mevzuata göre gelir vergisinin konusuna girmediğidir. Diğer yandan, kripto paraların mahiyetine ilişkin para, menkul kıymet veya emtia nitelemesi yapılarak gerçek kişi kazançlarının gelir unsurlarından biri kapsamına alınması ve buna göre vergisel esaslarının ve usulünün tayin edilmesi faydalı olacaktır. Bir başka görüş ise, gerçek kişilerin ilgili kazancının vergilendirilmesi için yasal düzenleme yapılması gerekmediği ve mevcut düzenlemelerin vergilendirme için yeterli olduğu yönündedir. Vergi İdaresinin yaklaşımı, para, menkul kıymet veya emtia olarak bu üç nitelendirmeden birisini seçip söz konusu kazançları gelir unsurlarından birisi kapsamına almak ve buna göre vergisel sonuçları belirlemek yönünde olabileceği gibi yeni bir mevzuat ortaya koymak yönünde de olabilir. Aşağıdaki açıklamalarımız, halihazırda mevcut olan mevzuat hükümleri dahilinde yapılmış olup bu nitelendirmeler ve buna bağlı olarak ortaya çıkabilecek vergi yükü sırasıyla ele alınmıştır:

i. PARA

Kripto para birimlerine ilişkin genel yaklaşımın yabancı para olduğu yönünde olduğu ileri sürülmektedir[31]. Paranın tek bir tanımı olmamakla birlikte, genel tanımı; para, değer saklama ve hesap birimi fonksiyonlarını gören, soyut veya somut bir mübadele aracı olarak yapılmaktadır. Paranın ortak değişim aracı olma, bir hesap ve değer ölçüsü olma, tasarruf/değer saklama/borçlanma aracı olma ve ekonominin aracı olma gibi fonksiyonları bulunmaktadır.

Paraya ilişkin, mevzuat kapsamında herhangi bir tanımlamaya yer verilmemektedir. Ancak doktrinde, hukuk düzeninin ve devletin ödeme aracı olarak tanıdığı, maddi görünüş şekli önemli olmayan, genel bir mübadele aracı olan, hesap birimi olarak tanımlanmaktadır[32].

Paranın işlevlerini sağlaması bakımından incelendiğinde; kripto paraların mübadele aracı olma kriterini, oynak piyasa yapısı ve işlem hacminin genel hacimdeki oranının henüz makul seviyelerde olmaması sebebiyle sağlamadığı ifade edilmektedir. Bu kapsamda, para olarak nitelendirilmesi için gereken işlevlerin kripto paralarda henüz karşılık bulmadığını ifade eden birçok görüş bulunmaktadır. Ancak kripto paraların yatırım aracı olması bakımından kuşku bulunmadığı açıktır.

Ayrıca, Elektronik Para mevzuatımızın, kripto paraları kapsamadığı hem mevzuatın lafzı bakımından hem de kamu otoritelerinin[33] açıklamaları çerçevesinde bilinmektedir. Dolayısıyla, kripto paraların paraya ilişkin işlevleri taşımaması ve mevzuatta yer almaması nedeniyle para veya elektronik para olarak nitelendirilmesi güçtür. Kripto paraların herhangi bir ülke veya otorite tarafından düzenlenmemesi sebebiyle de bazı görüşler “para” kapsamında olmayacağını ileri sürmektedir.

Kripto paraların, para/döviz olarak kabul edilmesi halinde ise, GVK’da “para” gelir unsurları arasında sayılmadığından, kripto varlıkların para olarak nitelendirilmesi durumunda, gerçek kişi şahıslar üzerinde herhangi bir gelir vergisi yükü doğmayacaktır.

ii. MENKUL KIYMET

Kripto paraların menkul kıymet olarak değerlendirilebileceği görüşü de bulunmaktadır. Sermaye Piyasası mevzuatı uyarınca, menkul kıymetler, “ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları kurulca belirlenen kıymetli evrak” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanımdan hareketle Sermaye Piyasası Kurulu, kripto paralardan biri olan Bitcoin’in menkul kıymet tanımına uymadığını açıklamış olup sebep olarak ise dayalı olduğu gerçek bir ürünün bulunmadığını göstermiştir[34].

Kripto paraların menkul kıymet olduğu kabulünde ise, GVK Mükerrer geçici 67 uyarınca, menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar kapsamında yer bularak kripto paranın elden çıkarılması esnasında elde edilen pozitif fark değer artış kazançları olarak gelir vergisine tabi tutulacaktır.

iii. EMTİA

Kripto paraların dijital emtia olarak nitelendirilmesi gerektiği de ileri sürülmektedir. Bu kapsamda, GVK madde 37 uyarınca, emtia niteliğindeki kripto varlıklardan elde edilen kazanç, faaliyetin devamlı olması (Bir takvim yılında birden fazla tekrarlanması veya birden fazla takvim yılında tekrarlanan işlemler) ve organizasyon dahilinde yapılması halinde, ticari kazanç teşkil edecek olup gelir vergisine tabi olacaktır.

Emtia niteliğindeki kripto paraların vergilendirilmesi için diğer bir ihtimal ise arızi kazanç olarak değerlendirilmeleri ile ortaya konabilir. Alım satım faaliyetinin bir defaya mahsus olarak devamlı olmayan bir faaliyet kapsamında yapıldığı ve kar edildiği varsayımında, emtia olarak değerlendirilen kripto varlıklar bakımından, GVK mükerrer madde 80 uyarınca arızi olarak yapılan ticari işlemden elde edilen kazanç söz konusu olur. Kripto paralarla alım satım işlemi çok büyük oranda bir defaya mahsus yapılmadığı için, kripto para yatırımcıları için arızi kazanca tabi tutulması da uygulamada karşılığını bulmayacak bir sınıflandırma olarak görülebilir.

Kamu otoritelerin açıklamalarından, TCMB tarafından arz edilemeyeceği için para, Sermaye Piyasası Kanunu’ndaki tanıma girmediği için de menkul kıymet olarak kabul edilmeyen kripto paralara ilişkin yapılacak düzenlemelerde “emtia” olarak kabul edilebileceği anlaşılmaktadır diyen görüşler bulunmaktadır[35].

b. KURUMLAR VERGİSİ BAKIMINDAN

Kurumlar vergisi açısından Kurumlar Vergisi Kanunu madde 1’de sayılmış olan kişiler (sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler, iş ortaklıkları) tarafından kripto paradan elde edilecek gelirler kurum kazancı olarak değerlendirilerek kurumlar vergisine tabi tutulacaktır. Örneğin, kripto paraların alım-satımına aracılık yapan kurumlar tarafından belirli bir komisyon geliri elde edilmektedir. Kripto varlık alıp satımına aracılık işlemlerinden kurumlar vergisine tabi olanlar tarafından elde edilen komisyon geliri, mevcut mevzuatımız kapsamında kurumlar vergisine tabidir. Ancak bu gibi kurumların kanuni ve iş merkezlerinin, iş yeri veya daimi temsilciliklerinin Türkiye’de bulunmaması nedeniyle Türkiye’de vergilendirilmesi mümkün olmayabilir ancak Türk vergi idaresinin dijital iş yerine dair yaklaşımı ele alındığında, Türkiye’den erişim sağlanan web siteleri üzerinden verilen aracılık hizmetleri için de Türkiye’de işyeri oluştuğundan bahisle Türkiye’de vergi tahsil etme yönünde bir eğilim söz konusu olabilecektir.

Kripto varlıkların alım satımından elde edilen gelirin vergilendirilmesine ilişkin olarak herhangi bir düzenleme olmamakla birlikte, kurumlar vergisi mükellefleri bakımından kripto varlıkların nitelendirilmesinde söz konusu olabilecek farklılıklar, vergilendirmede bir değişiklik arz etmeyecek olup, mevcut uygulamada olduğu gibi, kurumların kripto varlıkları alıp satmaları sonucunda elde ettikleri kazanç kurum kazancına dahil edilmeye ve %20 oranında kurumlar vergisine tabi olmaya devam edecektir. (2020 yılı kurum kazançları için bu oran %22 olarak uygulanacaktır.).

c. KATMA DEĞER VERGİSİ (“KDV”) BAKIMINDAN

KDV sisteminde bu varlıkların oluşumu, iktisabı, elde tutulması ve devir /temlikinin nasıl ele alınması gerektiği de bir başka soru işaretidir. Nitekim bu sanal ürünlerin teslimi söz konusudur ve bu teslim işleminin KDV nezdinde değerlendirilmesi gerekir.

3095 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (“KDV Kanunu”)’na göreTürkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbestmeslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,her türlü mal ve hizmet ithalatı ve kanunda belirtilendiğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetlerkatma değer vergisinin konusunu oluşturmaktadır.

Kripto varlığın, para, menkul kıymet veya emtia olarak değerlendirilmesi KDV’ye tabi olup olmama yönünden farklılık arz edecek olup, para ve menkul kıymet olarak nitelendirilmesi durumunda KDV yükümlülüğü doğmayacaktır. Emtia olarak nitelendirme durumda, sürekli olarak alım satım işlemleri yapanlar bakımından, kripto varlık teslimleri katma değer vergisinin konusuna girecek olup bu durumda, kripto varlık bedeli üzerinden %18 oranında KDV hesaplanması gerekecektir. Öte yandan, bu durumda, kripto varlıkla yapılan mal veya hizmet alımları da “trampa” olarak nitelendirilecektir. Bu şekilde meydana gelecek trampalardaki her iki teslimin ayrı ayrı KDV’nin konusuna girmesi durumunda da bu alım-satım işlemlerinin iki kez KDV doğurabilecektir. Tek seferlik yapılan alım satım işlemlerinde, KDV yükümlülüğü doğmayacaktır.

Ek olarak, kripto paraların alım-satımına aracılık hizmeti verilmesi ve bu nedenle komisyon alınması durumunda aracılık hizmeti veren kurumun ilgili hizmet bedeli için KDV’ye tabi tutulması söz konusudur ve bu komisyon tutarları üzerinden %18 oranında KDV hesaplanması gerekmektedir.

Konuya ilişkin olarak, Avrupa Adalet Divanı’nın ele aldığı bir uyuşmazlıkta, kripto para birimlerinin diğer para birimleri ile karşılaştırıldıklarında temel amaçlarının bir değişim aracı olması nedeniyle ortak olduğu ve AB KDV Direktifi madde 135(1)(e) gereği bir para biriminin sanal para birimleriyle değişimi veya tersi de dahil olmak üzere gerçekleştirilen işlemlerin KDV’den muaf olması gerektiğine[36] karar verilmiştir. Dolayısıyla kripto paralar ne mal/emtia ne de menkul sermaye olarak nitelendirilmiştir ve “para” nitelendirmesine ilişkin yaklaşım genel olarak Avrupa Birliği’nin de yatkın olduğu yaklaşım olarak yorumlanmaktadır. Bu karara değin, AB ülkelerinde konuya ilişkin KDV uygulaması bakımından yeknesaklık bulunmasa da, kararın tüm üye devletlerin uyma yükümlülüğü eksenindeki etkisi dolayısıyla ciddi bir etkisi bulunmaktadır[37]. Almanya ve Polonya da dahil olmak üzere bazı üye devletler, kripto para işlemlerinin KDV’den muaf tutulmasına karşı çıkarken, kripto paralar ticaretini desteklemesi ile bilinen Finlandiya ve Birleşik Krallık gibi diğer bazı ülkeler kararı desteklemiştir[38]. Bu bakımdan, Türkiye’de kripto paraların nitelendirilmesi yapıldıktan sonra katma değer vergisine ilişkin olarak olası sorunları öngören uygun düzenlemeler yapılması ülkedeki kripto para ekosisteminin devamlılığı için önem arz etmektedir.

6. SONUÇ

Hukuk sistemimizde kripto paralara ilişkin yasal düzenleme çalışmalarının yapılmakta olduğu bilinmektedir. Uygulama açısından en verimli olabilecek ihtimaller de düşünülerek, kripto paraların niteliği ve vergilendirme usullerinin bir an önce belirlenmesinde fayda vardır. Akabinde, yatırım yapanların elde ettiği gelir, aracılık edenlerin komisyon gelirleri ve madencilerinin bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazanç açısından konu değerlendirilmelidir. Konuya ilişkin yeni düzenlemelerin üzerinde çalışıldığı belirtilmekte olup, ilgili düzenlemeler tarafımızca da yakından takip edilmektedir.

Son olarak belirtmek gerekir ki hukuki güvenlik ilkesinin de bir uzantısı olarak, vergi kanunlarında geriye yürümezlik ilkesi mevcuttur ve kural olarak vergi kanunları yürürlük tarihinden önceki dönemler için uygulanamaz. Kripto para tanımının hukuki bir zemine oturtulması sürecinin, mükelleflerin anayasal haklarının gözetilerek, verginin kanuniliği ilkesine uygun şekilde yönetilmesi gerektiği izahtan varestedir. Kripto paraların hukuki mahiyetinin ve vergilendirmesinin kanun nezdinde düzenlenmesi ve hukuki güvenlik, öngörülebilirlik gibi hukuki normların gözetilerek kanunlaştırma sürecinin tamamlanması büyük önem arz etmektedir.

Av. Zeynep Kılavuz, Av. Beyza Günsel


[1] Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, E.2020/1149, K. 2020/905 sayılı ve 13.11.2020 tarihli kararı

[2] Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Kripto Para Araştırma Raporu, Ankara, 2020. Erişim Adresi: https://www.btk.gov.tr/uploads/pages/arastirma-raporlari/kripto-para-raporu-5f11dfe709c25.pdf

[3]Orta Vadeli Ekonomi Programı (2021-2023).Resmi Gazete (Sayı: 31259 (Mükerrer)). Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/09/20200929M1-1.pdf

[4] T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Resmi Twitter Hesabı. Erişim Adresi: https://twitter.com/HMBakanligi/status/1366328191749652480/photo/1

[5] Ahaber, “Kripto para için vergi geliyor” adlı 04.03.2021 tarihli haber. Erişim Adresi: https://www.sabah.com.tr/apara/haberler/2021/03/04/son-dakika-kripto-para-icin-vergi-geliyor-duzenlemede-o-tarihe-dikkat?paging=2

[6] Nakamoto,S. Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. Erişim Adresi: https://bctr.org/wp-content/uploads/2019/03/ingilizce_bitcoin.pdf

[7] Çakır,M., Polat, A., ve Yusufoğlu A. (2018, Eylül). Bitcoin Özelinde Sanal Paraların Türk Vergi Sistemi Karşısındaki Durumunun İncelenmesi. Vergi Dünyası. Erişim Adresi: http://www.vergidunyasi.com.tr/arsiv/makaleler/bitcoin-ozelinde-sanal-paralarin-turk-vergi-sistemi-karsisindaki-durumunun-incelenmesi-7425

[8] 15.03.2021 tarihli örnek kripto para listesi. Erişim Adresi: https://coinmarketcap.com/tr/

[9]European Central Bank (ECB): Virtual Currency Schemes, Erişim Adresi: http://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/virtualcurrencyschemes201210en.pdf

[10] Çakır,M., Polat, A., ve Yusufoğlu A. (2018, Eylül). Bitcoin Özelinde Sanal Paraların Türk Vergi Sistemi Karşısındaki Durumunun İncelenmesi, Vergi Dünyası. Erişim Adresi: http://www.vergidunyasi.com.tr/arsiv/makaleler/bitcoin-ozelinde-sanal-paralarin-turk-vergi-sistemi-karsisindaki-durumunun-incelenmesi-7425

[11]Altınbaş, Ö.G. (2018, Mart). Kriptografik Para “Bitcoin”, Vergi Dünyası. Erişim Adresi: http://www.vergidunyasi.com.tr/arsiv/makaleler/kriptografik-para-bitcoin-7322

[12] Taxing Virtual Currencies: An Overview of Tax Treatments and Emerging Tax Policy Issues (2020), OECD. Erişim Adresi: https://www.oecd.org/tax/tax-policy/taxing-virtual-currencies-an-overview-of-tax-treatments-and-emerging-tax-policy-issues.htm

[13] European Comission, Press Release, (2020, Aralık). Erişim Adresi:   https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_2253

[14] European Comission, Published Initiatives, (2021, Mart). Erişim Adresi: https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12632-Tax-fraud-evasion-strengthening-rules-on-administrative-cooperation-and-expanding-the-exchange-of-information

[15] International Tax Review, EU launches DAC8 consultation on reporting crypto-assets and e-money (2021, Mart) Erişim Adresi: https://www.internationaltaxreview.com/article/b1qxjw9x9vt4vt/eu-launches-dac8-consultation-on-reporting-crypto-assets-and-e-money

[16] Notice 2014-21, Internal Revenue Service. Erişim Adresi: https://www.irs.gov/pub/irs-drop/n-14-21.pdf

[17] Manukyan, Ş. (2017,Ağustos). Dijital Dünya Regülasyonları Erişim Adresi: https://blog.isyatirim.com.tr/dijital-dunya-regulasyonlari/

[18] Bitcoin taxation in the developed countries. Erişim Adresi: https://nomoretax.eu/bitcoin-taxation-developed-countries/

[19] Guide for cryptocurrency users and tax professionals. Erişim Adresi: https://www.canada.ca/en/revenue-agency/programs/about-canada-revenue-agency-cra/compliance/digital-currency/cryptocurrency-guide.html

[20] Digital Currency From: Financial Consumer Agency of Canada. Erişim Adresi: https://www.canada.ca/en/financial-consumer-agency/services/payment/digital-currency.html

[21] Bitcoin taxation in the developed countries. Erişim Adresi: https://nomoretax.eu/bitcoin-taxation-developed-countries/

[22] Policy paper, Cryptoassets: tax for individuals, HM Revenue & Customs. Erişim Adresi: https://www.gov.uk/government/publications/tax-on-cryptoassets/cryptoassets-for-individuals#what-cryptoassets-are

[23] Bitcoin taxation in the developed countries. Erişim Adresi: https://nomoretax.eu/bitcoin-taxation-developed-countries/

[24] Indian Government Wants Two Taxes on Crypto Trades. Erişim Adresi: https://www.financemagnates.com/cryptocurrency/regulation/indian-government-wants-two-taxes-on-crypto-trades/

[25] India Plans Twin Taxes on Exchanges and Traders Before Passing Crypto Bill: Report Erişim Adresi: https://www.coindesk.com/india-plans-twin-taxes-on-exchanges-and-traders-before-passing-crypto-bill-report

[26] South Korea fast tracks 20% tax on Bitcoin and crypto profits to 2022 Erişim Adresi: https://cointelegraph.com/news/south-korea-fastracks-20-tax-on-bitcoin-and-crypto-profits-to-2022

[27] OECD G20 Vergi Raporu, Şubat 2021. Erişim Adresi: http://www.oecd.org/g20/topics/international-taxation/oecd-secretary-general-tax-report-g20-finance-ministers-february-2021.pdf

[28] Taxing Virtual Currencies: An Overview of Tax Treatments and Emerging Tax Policy Issues (2020), OECD. Erişim Adresi: https://www.oecd.org/tax/tax-policy/taxing-virtual-currencies-an-overview-of-tax-treatments-and-emerging-tax-policy-issues.htm

[29] Ahaber, “Kripto para için vergi geliyor” adlı 04.03.2021 tarihli haber. Erişim Adresi: https://www.sabah.com.tr/apara/haberler/2021/03/04/son-dakika-kripto-para-icin-vergi-geliyor-duzenlemede-o-tarihe-dikkat?paging=2

[30] Çelener, Balca. “Bitcoin ve Diğer Kripto Para Birimlerinin Vergilendirmesine Yönelik Yaklaşımlar.” Gelişen Teknolojiler ve Hukuk I: Blokzincir,2020, ss. 276-277.

[31] Doğan, Z., Buyrukoğlu, S. ve Kutbay, H. (Ekim 2018). Türkiye’de Bitcoin İşlemlerinin Vergilendirilmesi ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Öneriler, Vergi Sorunları. Erişim Adresi: http://www.vergisorunlari.com.tr/makale/turkiyede-bitcoin–islemlerinin-vergilendirilmesi-ve-muhasebelestirilmesine–iliskin–oneriler/8718

[32] Şener, O.H.  Elektronik Paranın (Nakdi) Para Kavramı Bakımından Değerlendirilmesi. Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/756829

[33] Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu 2013/32 sayılı 25 Kasım 2013 tarihli Basın Açıklaması. Erişim Adresi: https://www.bddk.org.tr/ContentBddk/dokuman/duyuru_0512_01.pdf

[34]Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği, Genel Mektup No: 2017/1853. (Aralık 2017). Erişim Adresi: https://www.tspb.org.tr/wp-content/uploads/2017/12/Genel-Mektup-785-Sanal-Paralara-Dayalı-İşlemler-hk..pdf; Çarkacıoğlu, A., Sermaye Piyasası Kurulu Araştırma Dairesi Araştırma Raporu (Aralık 2016). Erişim Adresi: https://www.spk.gov.tr/SiteApps/Yayin/YayinGoster/1130; Mert, A. Deniz Kabuğundan Kripto Paraya: Bitcoin’in Vergisel Boyutu. Erişim Adresi: https://www.lexpera.com.tr/literatur/derleme-makaleler/deniz-kabugundan-kripto-paraya-bitcoin-in-vergisel-boyutu-1-2-menkul-kiymet-olarak-bitcoin-328-329/1

[35] Maliye Bakanlığı, SPK, Merkez Bankası Bitcoin’i gözaltına aldı (13.12.2017) Erişim Adresi: http://www.haberturk.com/maliye-bakanligi-spk-merkez-bankasi-bitcoini-gozaltina-aldi-1752477-ekonomi (27.06.2018); https://www.lexpera.com.tr/literatur/derleme-makaleler/deniz-kabugundan-kripto-paraya-bitcoin-in-vergisel-boyutu-1-3-emtia-ve-esya-olarak-bitcoin-329-331/1; Mert, A. Deniz Kabuğundan Kripto Paraya: Bitcoin’in Vergisel Boyutu. Erişim Adresi: https://www.lexpera.com.tr/literatur/derleme-makaleler/deniz-kabugundan-kripto-paraya-bitcoin-in-vergisel-boyutu-1-3-emtia-ve-esya-olarak-bitcoin-329-331/1

[36] The Court of Justice of the European Union (Skatteverket v David Hedqvist Case C-264/14).

[37] ECJ rules that buying and selling Bitcoin is exempt from VAT, Norton Rose Fulbright Publication (October 2015) Erişim Adresi: https://www.nortonrosefulbright.com/en-bi/knowledge/publications/a0f1c5bb/bitcoins—ecj-rules-that-buying-and-selling-bitcoin-is-exempt-from-vat

[38] Stanley-Smity, J. European Court of Justice exempts bitcoin trading from VAT, International Tax Review. (Octover 2015). Erişim Adresi: https://www.internationaltaxreview.com/article/b1f9jndhsr3pkx/european-court-of-justice-exempts-bitcoin-trading-from-vat

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir